Արևմտահայերենի այբուբենը

Արևմտահայերենն օգտագործում է նույն տառերը, ինչ արևելահայերենը, բայց դրանցից մոտ տասը կարդում է այլ կերպ և հաշվում 38 տառ, ոչ թե 39. Ւ-ն առանձին տառ է, իսկ ու-ն՝ երկու տառի համակցություն։

Տեղերը փոխող տառերը

Տասը բաղաձայն զույգերով այլ կերպ են կարդացվում. այն, ինչ արևելահայերենում «բ» է, արևմտահայերենում «պ» է, և հակառակը։ Նույնն է «գ»-ի և «կ»-ի, «դ»-ի և «տ»-ի, «ձ»-ի և «ծ»-ի, «ջ»-ի և «ճ»-ի դեպքում։ Բառասկզբում յ-ն կարդացվում է «հ»։

Բառ	Արևմտահայերեն	Արևելահայերեն	Իմաստը
Բարեւ	parev	barev	բարև
Գիրք	kirk	girk'	գիրք
Դուռ	tur	dur	դուռ
Ծառ	dzar	tsar	ծառ
Կատու	gadu	katu	կատու
Ձուկ	tsug	dzuk	ձուկ
Ճաշ	jash	chash	ճաշ
Պանիր	banir	panir	պանիր
Ջուր	chur	jur	ջուր
Տուն	dun	tun	տուն

Բոլոր 38 տառերը

Տառ	Անունը	Արևմտահայերեն	Արևելահայերեն
Ա ա	Այբ ayp	a	a
Բ բ	Բեն pen	p	b
Գ գ	Գիմ kim	k	g
Դ դ	Դա ta	t	d
Ե ե	Եչ yech	ye / e	ye / e
Զ զ	Զա za	z	z
Է է	Է e	e	e
Ը ը	Ըթ ət	ə	ə
Թ թ	Թօ to	t	t'
Ժ ժ	Ժէ zhe	zh	zh
Ի ի	Ինի ini	i	i
Լ լ	Լիւն lyun	l	l
Խ խ	Խէ khe	kh	kh
Ծ ծ	Ծա dza	dz	ts
Կ կ	Կեն gen	g	k
Հ հ	Հօ ho	h	h
Ձ ձ	Ձա tsa	ts	dz
Ղ ղ	Ղատ ghad	gh	gh
Ճ ճ	Ճէ je	j	ch
Մ մ	Մեն men	m	m
Յ յ	Յի hi	h / y	y
Ն ն	Նու nu	n	n
Շ շ	Շա sha	sh	sh
Ո ո	Ո vo	vo / o	vo / o
Չ չ	Չա cha	ch	ch'
Պ պ	Պէ be	b	p
Ջ ջ	Ջէ che	ch	j
Ռ ռ	Ռա ra	r	rr
Ս ս	Սէ se	s	s
Վ վ	Վեւ vev	v	v
Տ տ	Տիւն dyun	d	t
Ր ր	Րէ re	r	r
Ց ց	Ցօ tso	ts	ts'
Ւ ւ	Հիւն hyun	v (ու = u)	—
Փ փ	Փիւր pyur	p	p'
Ք ք	Քէ ke	k	k'
Օ օ	Օ o	o	o
Ֆ ֆ	Ֆէ fe	f	f

Արևմտահայերենում այլ կերպ է կարդացվում

Դասական ուղղագրությունը՝ վեց կանոնով

ւԱրևելահայերեն: Լավ
Ձայնավորից հետո ւ-ն կարդացվում է «վ»։
Լաւ lav — լավ
իւԱրևելահայերեն: Յուղ
Բառի ներսում իւ-ն կարդացվում է «յու»։
Իւղ yugh — յուղ
-իւԱրևելահայերեն: Թիվ
Բառավերջում իւ-ն կարդացվում է «իվ»։
Թիւ tiv — թիվ
յ-Արևելահայերեն: Հույս
Բառասկզբում յ-ն կարդացվում է «հ»։
Յոյս huys — հույս
ոյԱրևելահայերեն: Լույս
ոյ-ն կարդացվում է «ույ»։
Լոյս luys — լույս
էԱրևելահայերեն: Հայերեն
Շատ բառերում պահպանվում է է-ն այնտեղ, որտեղ արևելահայերենը գրում է ե։
Հայերէն hayeren — հայերեն (լեզու)

Հարցեր

Քանի՞ տառ ունի արևմտահայերենի այբուբենը

38՝ Մեսրոպ Մաշտոցի 36 տառերը, գումարած միջնադարում ավելացված Օ-ն և Ֆ-ն։ Արևելահայերենը հաշվում է 39, քանի որ ու-ն և և-ն համարում է տառեր, իսկ Ւ-ն՝ ոչ։

Ինչո՞ւ են արևմտահայերենն ու արևելահայերենը նույն տառը տարբեր կերպ կարդում

Երկու գրական չափանիշները դարերի ընթացքում հեռացել են իրարից՝ Օսմանյան և Ռուսական կայսրությունների սահմանի երկու կողմերում։ Արևմտահայերենում մի քանի բաղաձայն տեղաշարժվեցին. Բ տառը, որ Երևանում «բ» է, Կոստանդնուպոլսում դարձավ «պ»։

Ինչ ուղղագրություն է գործածում արևմտահայերենը

Դասական (ավանդական)։ Հայաստանն ընդունեց բարեփոխված ուղղագրություն խորհրդային տարիներին, իսկ արևմտահայերենը՝ ոչ, ուստի գրում է Շնորհակալութիւն այնտեղ, որտեղ արևելահայերենը գրում է Շնորհակալություն։

Խոսեք ձեր ընտանիքի հայերենով

Ստեղծեք անվճար հաշիվ և սկսեք արևմտահայերենը A1 մակարդակից։