დასავლური სომხური ანბანი

დასავლური სომხური იმავე ასოებს იყენებს, რასაც აღმოსავლური, მაგრამ მათგან ათამდე სხვაგვარად კითხულობს — და 38 ასოს ითვლის და არა 39-ს: Ւ ცალკე ასოა, ու კი შეერთება.

ასოები, რომლებიც ადგილს ცვლიან

ათი თანხმოვანი წყვილ-წყვილად სხვაგვარად იკითხება: რაც აღმოსავლურში „ბ“-ა, დასავლურში „პ“-ა და პირიქით. იგივეა „გ“-სა და „კ“-ზე, „დ“-სა და „ტ“-ზე, „ძ“-სა და „წ“-ზე, „ჯ“-სა და „ჩ“-ზე. სიტყვის დასაწყისში յ „ჰ“-დ იკითხება.

სიტყვა	დასავლური	აღმოსავლური	მნიშვნელობა
Բարեւ	parev	barev	გამარჯობა
Գիրք	kirk	girk'	წიგნი
Դուռ	tur	dur	კარი
Ծառ	dzar	tsar	ხე
Կատու	gadu	katu	კატა
Ձուկ	tsug	dzuk	თევზი
Ճաշ	jash	chash	სადილი
Պանիր	banir	panir	ყველი
Ջուր	chur	jur	წყალი
Տուն	dun	tun	სახლი

ყველა 38 ასო

ასო	სახელი	დასავლური	აღმოსავლური
Ա ա	Այբ ayp	a	a
Բ բ	Բեն pen	p	b
Գ գ	Գիմ kim	k	g
Դ դ	Դա ta	t	d
Ե ե	Եչ yech	ye / e	ye / e
Զ զ	Զա za	z	z
Է է	Է e	e	e
Ը ը	Ըթ ət	ə	ə
Թ թ	Թօ to	t	t'
Ժ ժ	Ժէ zhe	zh	zh
Ի ի	Ինի ini	i	i
Լ լ	Լիւն lyun	l	l
Խ խ	Խէ khe	kh	kh
Ծ ծ	Ծա dza	dz	ts
Կ կ	Կեն gen	g	k
Հ հ	Հօ ho	h	h
Ձ ձ	Ձա tsa	ts	dz
Ղ ղ	Ղատ ghad	gh	gh
Ճ ճ	Ճէ je	j	ch
Մ մ	Մեն men	m	m
Յ յ	Յի hi	h / y	y
Ն ն	Նու nu	n	n
Շ շ	Շա sha	sh	sh
Ո ո	Ո vo	vo / o	vo / o
Չ չ	Չա cha	ch	ch'
Պ պ	Պէ be	b	p
Ջ ջ	Ջէ che	ch	j
Ռ ռ	Ռա ra	r	rr
Ս ս	Սէ se	s	s
Վ վ	Վեւ vev	v	v
Տ տ	Տիւն dyun	d	t
Ր ր	Րէ re	r	r
Ց ց	Ցօ tso	ts	ts'
Ւ ւ	Հիւն hyun	v (ու = u)	—
Փ փ	Փիւր pyur	p	p'
Ք ք	Քէ ke	k	k'
Օ օ	Օ o	o	o
Ֆ ֆ	Ֆէ fe	f	f

დასავლურში სხვაგვარად იკითხება

ტრადიციული მართლწერა ექვს წესად

ւაღმოსავლური: Լավ
ხმოვნის შემდეგ ւ „ვ“-დ იკითხება.
Լաւ lav — კარგი
իւაღმოსავლური: Յուղ
სიტყვის შიგნით իւ „იუ“-დ იკითხება.
Իւղ yugh — ზეთი
-իւაღმოსავლური: Թիվ
სიტყვის ბოლოს իւ „ივ“-დ იკითხება.
Թիւ tiv — რიცხვი
յ-აღმოსავლური: Հույս
სიტყვის დასაწყისში յ „ჰ“-დ იკითხება.
Յոյս huys — იმედი
ոյაღმოსავლური: Լույս
ոյ „უი“-დ იკითხება.
Լոյս luys — სინათლე
էაღმოსავლური: Հայերեն
ბევრ სიტყვაში რჩება է იქ, სადაც აღმოსავლური ե-ს წერს.
Հայերէն hayeren — სომხური (ენა)

კითხვები

რამდენი ასოა დასავლურ სომხურ ანბანში?

38: მესროპ მაშტოცის 36 ასო, პლუს შუა საუკუნეებში დამატებული Օ და Ֆ. აღმოსავლური სომხური 39-ს ითვლის, რადგან ու-სა და և-ს ასოებად მიიჩნევს და Ւ-ს აღარ ითვლის.

რატომ კითხულობენ დასავლური და აღმოსავლური ერთსა და იმავე ასოს სხვადასხვაგვარად?

ორი სტანდარტი საუკუნეების განმავლობაში დაშორდა ერთმანეთს, ოსმალეთისა და რუსეთის იმპერიების საზღვრის ორ მხარეს. დასავლურ სომხურში რამდენიმე თანხმოვანი გადაინაცვლა: ასო Բ, რომელიც ერევანში „ბ“-ა, კონსტანტინოპოლში „პ“ გახდა.

რომელ მართლწერას იყენებს დასავლური სომხური?

კლასიკურს (ტრადიციულს). სომხეთმა საბჭოთა პერიოდში რეფორმირებული მართლწერა მიიღო, დასავლურმა სომხურმა კი — არა, ამიტომ ის წერს Շնորհակալութիւն-ს იქ, სადაც აღმოსავლური Շնորհակալություն-ს წერს.

ილაპარაკეთ თქვენი ოჯახის სომხურით

შექმენით უფასო ანგარიში და დაიწყეთ დასავლური სომხური A1 დონიდან.